شکل و محتوای داستان پس از انقلاب بهبود یافت – خبرگزاری مهر ایران و جهان



به گزارش خبرنگار مهر، نشست «تاریخ سیاسی در ایران» با حضور محمد حنیف نویسنده و پژوهشگر حوزه ادبیات داستانی توسط کانون اندیشه جوان به صورت مجازی در صفحه اینستاگرام کانون برگزار شد.

حنیف در ابتدای این برنامه. وی با اشاره به سابقه سیاست در ادبیات گذشته تصریح کرد: سیاست در ادبیات گذشته ما پیشینه عمیقی دارد. در بسیاری از آثار ادبیات کهن مانند نصایح الملوکت و حتی در بسیاری از مثنوی ها مانند گلستان سعدی و اثر ماندگار حافظ، تأثیر سیاست وجود دارد. بسیاری از بزرگان با تعریف روایت سیاسی موافق نیستند و آن را نمی پذیرند، به همین دلیل است که در فرهنگ های ادبی تعریفی از روایت سیاسی وجود ندارد، در حالی که نویسندگان برجسته ای هستند که به این موضوع پرداخته اند و این مفهوم در بسیاری از دانشگاه های معتبر تدریس می شود. در کشورهای دیگر خواهد بود برخی معتقدند که تاریخ سیاسی در کشورهای توسعه یافته سیاسی با کشورهایی که هنوز توسعه نیافته اند متفاوت است. با این حال، چه موافق یا مخالف، یک داستان سیاسی وجود دارد. حتی برخی از داستان ها به دلایل سیاسی در آن زمان منتشر نشدند، مانند Les Miserables نوشته ویکتور هوگو یا Animal Castle که در اتحاد جماهیر شوروی ممنوع بود.

وی در تعریف داستان سیاسی گفت: مفهوم اصلی در سیاست قدرت و در داستان روایت است. بنابراین، هر روایت و داستانی که به قدرت و سازوکار آن، گروه‌های سازمان‌یافته در تضاد یا تأیید گروه یا حکومت دیگری بپردازد، در واقع یک رمان و یک داستان سیاسی است. داستان سیاسی را می توان به چند نوع تقسیم کرد. زیرگونه‌ای از داستان‌های سیاسی داستان‌هایی هستند که به مفهوم قدرت، سیاست و حکومت در قدرت می‌پردازند، مانند نون وال قلم اثر جلال آل احمد و کوری خوزه ساراماگو. نوع دیگر داستان هایی است که به درگیری بین نیروهای اشغالگر و دولت یا مردم می پردازد، مانند داستان خورمغس اثر اتر اتل لیلیان وینیچ و آتش اثر خرمان حسین فتاحی. برخی از داستان‌ها با رمزها و نشانه‌هایی از دولت انتقاد می‌کنند، مانند داستان کندوی جلال آل احمد یا قلعه حیوانات جورج اورول. داستان هایی نیز وجود دارد که به طور واقع گرایانه به سیاست می پردازند، مانند یک داستان شوخی. میلان کوندرا و طبل آتش شیرزادی. نوع دیگر داستان سیاسی، داستان هایی است که در نشان دادن افسردگی، فقر و پوچی یک ملت، سیاسی است، مانند داستان عزاداران بیل ساعدی و داستان دسته های خشم جان اشتاین بک.

این راوی در ادامه گفت: صرفاً به دلیل سیاسی بودن این داستان به این معنا نیست که رگه های اجتماعی و غیره در این داستان وجود نداشته باشد، بلکه داستان از نظر قالب و سبک نوشتاری می تواند هر چیزی باشد مانند رئالیسم. یا رئالیسم جادویی چیزی که یک داستان را سیاسی می کند این است که عنصر تعیین کننده در حرکت داستان، تحول شخصیت ها و کشمکش های سیاست، درگیری و مسائل مربوط به قدرت و سیاست است. این چیزی است که در زمان های مختلف اتفاق افتاده است. بنابراین داستان‌هایی که متاثر از رویدادهای سیاسی زمانه هستند، داستان‌های سیاسی محسوب می‌شوند، اما برخی داستان‌ها از نظر برخی نویسندگان اصلاً داستان سیاسی محسوب نمی‌شوند، مانند داستان‌هایی که به فقر و فلاکت اشاره می‌کنند. از مردم و انگار به نوعی سیاست را طنز می کنند.

حنیف با اشاره به سیر تاریخی داستان سیاسی گفت: دوره تاریخی ما سیر تحول، تأثیر و تأثیرگذاری بر جایگاه کتاب به ویژه رمان را طی کرده است. تاریخ سیاسی با دوره ها و تحولات مختلف تاریخی پیوند عمیقی دارد. در این زمینه تقسیم بندی های مختلفی وجود دارد که من مثالی از آنها می زنم; دوره بعد از دوره ناصری و مشروطه از سال 1285 تا 1300 است که پس از ترور مظفرالدین شاه به تدریج کشور دچار آشفتگی شد و در عین حال مقداری آزادی افزایش یافت و این عوامل آثار جدیدی را به همراه داشت. . نوشته شود. دوره بعدی از 1300 تا 1320 در این دوره خفقان در کنار مدرنیته وجود دارد، متناسب با تحولات جامعه، داستان نویسان نیز متناسب با شرایط این دوره می نویسند.

وی افزود: دوره بعد از 1320 تا 1332 در این دوران کشور با آزادی نسبی مواجه است و نویسندگان ناگفته های دوران خفقان را می نویسند. در دوره بعدی یعنی از 1332 تا 1339 دوره دیگری از خفقان حاکم است، این دوره مصادف با پیدایش داستان های نمادین و تمثیلی است. پس از دوره 1339 تا 1342 که دموکرات ها به قدرت رسیدند، فضای باز سیاسی در ایران ایجاد شد. این دوره را می توان دوران طلایی داستان نویسی نامید. این دوره از سال 1342 آغاز شد و تا سال 1355 ادامه یافت. از سال 1355 با ورود دموکرات ها به آمریکا و باز شدن فضای سیاسی دوره جدیدی از آزادی در کشور آغاز شد.

حنیف به نمونه ها و شاخص های هر دوره اشاره کرد و گفت: یکی از آثار دوره اول که خفقان قاجار هنوز در آن وجود دارد، داستان ستارگان فریب خورده فتحعلی آخوندزاده و مسالک المحسنین عبدالرحیم طالب اف است. . دوره بعدی دوره حاکمیت رضاشاه و ظهور خفقان همراه با مدرن شدن جامعه است. از آثار این دوره می توان به 53 روستای بزرگ علویان، بوف کور صادق هدایت و تهران مخوف مشفق کاظمی اشاره کرد. دوره بعدی، دوره نقد سیاست های گذشته است. در این دوره نویسندگان به قتل و خفقان می پردازند. از آثار این دوره می توان به «کشیش بزرگ علوی» و «آنتری که لوتیش میرده» صادق چوبک اشاره کرد. از 28 مرداد 32، دوره جدیدی از خفقان آغاز می شود که یکی از نقاط عطف تاریخ ادبیات است. در این دوره نویسندگان به سمت داستان های نمادین و تمثیلی مانند داستان کندوها و رئیس مدرسه جلال آل احمد می روند. دوره بعدی از 39 تا 42 و دوره تحلیل شکست است. آثار منتشر شده در این دوره متاثر از فضای باز سیاسی است. از آن جمله می توان به نون و القلم جلال آل احمد و تمثیل صدیق چوبک اشاره کرد. دوره بعدی مهم ترین دوره ادبیات داستانی ایران است و از سال 42 شروع و تا سال 55 ادامه دارد. از آثار این دوره می توان به شاهزاده احتجاب گلشیری، نفرین زمین جلال آل احمد، کاوه به آذین، سالاری های بزرگ علوی، صمد بهرنگی اشاره کرد. ماهی سیاه کوچولو، حکیم صبور صادق چوبک سیمین دانشور و سووشون سیمین دانشور.

وی با اشاره به علت خلق آثار بزرگ و شاهکارهای داستانی بین سال های 42 تا 55 گفت: رمان ادبی پدیده ای است که در ارتباط مستقیم با طبقه متوسط ​​و شهرنشینان شکل می گیرد. پس از انقلاب سفید شاه، جامعه دستخوش تحولاتی از جمله توسعه دانشگاه ها و مدارس، بدنه دانش، پول نفت، از بین رفتن زمین های کشاورزی وسیع و مهاجرت روستاییان به شهرها شد و همه این عوامل. در حالی که خفقان سیاسی بر جامعه حاکم بود، طبقه را تقویت می کرد و میانه می شود. به همین دلیل در این دوره ادبیات داستانی تقویت می شود و آثار ارزشمندی خلق می شود.

این پژوهشگر به بیان برخی جریان های فکری در ادبیات داستانی پرداخت و گفت: جریان های فکری تأثیرگذار بر رمان را می توان به دو دسته سازمان یافته و سازمان نیافته تقسیم کرد. مارکسیست ها، اسلام گراها و ناسیونالیست ها از جمله ایده های روشنفکری سازمان یافته هستند. در طبقه جریان نابسامان فکری می توان به تفکر اصلاح طلبی اشاره کرد که نماد آن افرادی مانند آخوندزاده، طالبوف و زین العابدین مراغه ای است. گرایش دیگر باستان شناسی است که بیشتر در اواخر دوره قاجار و رضاشاه دیده می شود و نماد آن محمدباقر میرزا خسروی و موسی نصری است. از دیگر اندیشه های نابسامان می توان به عقاید سنت ستیزی و مدرنیسم، ترویج مبارزه مسلحانه، دراویش، مبارزه برای قدرت، بیگانه ستیزی و تعصب، بازگشت به سنت های مذهبی و ملی، عدالت در جامعه روستایی، عدالت در جامعه روستایی اشاره کرد. شهری و مذهبی فکر.

حنیف در پایان گفت: ادبیات داستانی پس از انقلاب به دلایل مختلف رو به رشد بوده است. کارهای بزرگی که در سال‌های قبل از انقلاب در شالوده‌ی روش‌های روایی مانند رئالیسم جادویی انجام شد، در سال‌های پس از انقلاب نیز قدرت خود را نشان داده و مسیر رو به رشدی را در پیش گرفته است. از نظر موضوعی و محتوایی، واژه های جدیدی در ادبیات داستانی پس از انقلاب مطرح شده است که برخی از آن ها مربوط به اندیشه های دینی به ویژه تحت تأثیر دفاع مقدس و جنگ هشت ساله است. مفاهیمی که قبل از انقلاب وجود نداشت. از آن جمله می توان به شاه بی شین و آه با شین اشاره کرد. می توان گفت ادبیات داستانی ما بعد از انقلاب از نظر فرم و محتوا مسیر رو به رشدی را طی کرده است.

دیدگاهتان را بنویسید